Garam masala to jedna z najbardziej charakterystycznych mieszanek przypraw kuchni indyjskiej. Ma ciepły, korzenny, intensywny i lekko słodkawy aromat. Nie jest jedną konkretną przyprawą, ale mieszanką, która najczęściej zawiera kumin, kolendrę, kardamon, cynamon, goździki, pieprz, gałkę muszkatołową, liść laurowy i inne przyprawy korzenne. Jej skład może się różnić w zależności od regionu, producenta lub domowego przepisu.
Jeśli zastanawiasz się, do czego pasuje garam masala, warto używać jej do curry, kurczaka, wołowiny, jagnięciny, soczewicy, ciecierzycy, warzyw, ryżu, zup, sosów, dań z mlekiem kokosowym, potrawek, dań jednogarnkowych i marynat. Najlepiej sprawdza się tam, gdzie potrzebny jest głęboki, rozgrzewający i orientalny smak.
Poniżej znajdziesz praktyczny poradnik, który pomoże wykorzystać garam masalę w kuchni domowej.
Garam masala – szybka tabela zastosowania
| Do czego pasuje garam masala? | Jak działa na smak potrawy? | Jak najlepiej używać? |
|---|---|---|
| Kurczak | Nadaje korzenny, orientalny aromat | Do marynaty, curry, sosu jogurtowego |
| Wołowina | Pogłębia smak mięsa | Do duszenia, gulaszu, dań z sosem |
| Jagnięcina | Podkreśla intensywny smak mięsa | Do marynat, kebabów, potrawek |
| Soczewica | Dodaje ciepła i głębi | Do dalu, curry, zup i past |
| Ciecierzyca | Wzmacnia orientalny charakter | Do curry, hummusu, potrawek |
| Warzywa | Nadaje wyrazistości | Do kalafiora, ziemniaków, marchewki, dyni |
| Ryż | Dodaje aromatu | Do ryżu indyjskiego, pilawu, biryani |
| Zupy | Pogłębia smak wywaru | Do zup krem, zup z soczewicy, pomidorowych |
| Sosy | Nadaje korzenny smak | Do sosów pomidorowych, jogurtowych, kokosowych |
| Mleko kokosowe | Tworzy kremowe curry | Do dań z kurczakiem, warzywami, soczewicą |
| Tofu | Dodaje wyrazistości | Do marynat, dań wegetariańskich |
| Jajka | Nadaje orientalną nutę | Do jajecznicy, pasty jajecznej, shakshuki |
| Ziemniaki | Dodaje ciepłego aromatu | Do ziemniaków po indyjsku i pieczonych |
| Marynaty | Wzmacnia smak mięsa i warzyw | Z jogurtem, olejem, cytryną i czosnkiem |
| Dania jednogarnkowe | Łączy smaki składników | Do gulaszu, potrawek, curry i ryżu |
Czym jest garam masala?
Garam masala to indyjska mieszanka przypraw o intensywnym, ciepłym i korzennym aromacie. Nazwa oznacza dosłownie „gorącą mieszankę”, ale nie chodzi wyłącznie o ostrość. Garam masala ma raczej rozgrzewający charakter, ponieważ zawiera przyprawy takie jak cynamon, kardamon, pieprz, goździki i kumin.
W zależności od składu może być bardziej korzenna, pieprzna, cytrusowa, słodkawa albo wytrawna. Niektóre mieszanki są łagodniejsze, inne bardziej ostre. Dlatego przed dodaniem większej ilości warto spróbować przyprawy i sprawdzić jej intensywność.
Garam masala najczęściej używana jest w kuchni indyjskiej, ale dobrze sprawdza się także w kuchni domowej. Można dodać ją do zupy, warzyw, ryżu, sosu, mięsa, strączków albo marynaty.
Jak smakuje garam masala?
Garam masala ma smak korzenny, ciepły, głęboki i lekko pikantny. W zależności od składu można wyczuć w niej nuty cynamonu, kardamonu, goździków, pieprzu, kuminu, kolendry i gałki muszkatołowej. Nie jest to przyprawa neutralna, dlatego łatwo nadaje potrawie orientalny charakter.
Niektóre mieszanki garam masala są bardziej słodkawe, inne bardziej pieprzne. Jeśli w składzie dominuje cynamon i kardamon, przyprawa będzie cieplejsza i bardziej aromatyczna. Jeśli jest więcej pieprzu, kuminu i goździków, smak będzie mocniejszy i bardziej wytrawny.
Najlepiej używać garam masali jako przyprawy pogłębiającej smak, a nie jako jedynego dodatku. Świetnie łączy się z czosnkiem, imbirem, cebulą, pomidorami, jogurtem, mlekiem kokosowym, chili, kurkumą i kolendrą.
Do czego pasuje garam masala najbardziej?
Garam masala najbardziej pasuje do dań indyjskich i orientalnych. Świetnie sprawdza się w curry, dalu, potrawkach, daniach z ryżem, sosach pomidorowych, marynatach jogurtowych i daniach jednogarnkowych.
Najlepsze zastosowania garam masali to:
- curry z kurczakiem – z jogurtem, pomidorami lub mlekiem kokosowym
- dal z soczewicy – szczególnie z soczewicy czerwonej
- curry z ciecierzycą – z pomidorami, cebulą i czosnkiem
- warzywa po indyjsku – ziemniaki, kalafior, marchew, dynia, bakłażan
- ryż i biryani – jako aromatyczny dodatek do ryżu
- marynaty do mięsa – z jogurtem, czosnkiem, imbirem i cytryną
- zupy krem – z dyni, marchewki, pomidorów lub soczewicy
- tofu i dania wegetariańskie – do nadania głębszego smaku
To przyprawa, która szczególnie dobrze pasuje do potraw duszonych, kremowych i rozgrzewających.
Garam masala do kurczaka
Garam masala bardzo dobrze pasuje do kurczaka. Mięso drobiowe ma delikatny smak, dlatego dobrze przyjmuje przyprawy korzenne i orientalne. Garam masala nadaje kurczakowi głębi, aromatu i lekko pikantnego charakteru.
Można dodać ją do kurczaka curry, kurczaka tikka masala, marynaty jogurtowej, potrawki z pomidorami, kurczaka z mlekiem kokosowym albo pieczonych udek. Najlepiej połączyć ją z czosnkiem, imbirem, kurkumą, chili, jogurtem i sokiem z cytryny.
Prosta marynata do kurczaka z garam masalą:
- jogurt naturalny
- garam masala
- czosnek
- imbir
- sok z cytryny
- odrobina chili
- sól do smaku
Tak zamarynowany kurczak dobrze smakuje smażony, pieczony i grillowany.
Garam masala do curry
Curry to jedno z najlepszych dań do użycia garam masali. Przyprawa dodaje mu głębi, ciepła i wyrazistego aromatu. Można używać jej do curry z kurczakiem, warzywami, soczewicą, ciecierzycą, tofu, rybą, jagnięciną albo wołowiną.
W curry garam masalę najlepiej dodać pod koniec gotowania. Dzięki temu jej aromat pozostanie wyraźny i nie stanie się zbyt płaski. Inne przyprawy, takie jak kumin, kurkuma, kolendra mielona i chili, można podsmażyć wcześniej z cebulą, czosnkiem i imbirem.
Do curry dobrze pasuje połączenie:
- garam masala
- kurkuma
- kumin
- kolendra mielona
- czosnek
- imbir
- chili
- mleko kokosowe lub pomidory
Takie curry będzie aromatyczne, rozgrzewające i dobrze zbalansowane.
Garam masala do soczewicy
Garam masala świetnie pasuje do soczewicy, szczególnie czerwonej. Soczewica ma łagodny, lekko orzechowy smak, dlatego przyprawy korzenne bardzo dobrze go podkreślają. Garam masala sprawia, że dal, zupa lub pasta z soczewicy są bardziej aromatyczne i pełne smaku.
Do soczewicy warto dodać garam masalę razem z kurkumą, kuminem, czosnkiem, imbirem, chili i pomidorami. W daniach z czerwonej soczewicy dobrze sprawdzi się także mleko kokosowe albo jogurt podany na końcu.
Najlepsze połączenia do soczewicy:
- garam masala, kurkuma, imbir i czosnek
- garam masala, kumin, chili i pomidory
- garam masala, mleko kokosowe, kolendra i limonka
- garam masala, cebula, czosnek i natka pietruszki
Garam masalę najlepiej dodać pod koniec gotowania dalu lub zupy, aby zachowała aromat.
Garam masala do ciecierzycy
Ciecierzyca bardzo dobrze łączy się z garam masalą. Przyprawa nadaje jej ciepły, indyjski smak i sprawia, że prosta potrawka staje się bardziej wyrazista. To dobre połączenie do curry z ciecierzycą, dań z pomidorami, past, kotletów i gulaszów warzywnych.
Do ciecierzycy warto dodać cebulę, czosnek, pomidory, imbir, chili, kumin i garam masalę. Takie połączenie sprawdzi się w domowej wersji chana masala, czyli aromatycznego dania z ciecierzycy.
Ciecierzyca z garam masalą dobrze smakuje z ryżem, chlebkiem naan, pitą, jogurtem, świeżą kolendrą i sokiem z cytryny.
Garam masala do warzyw
Garam masala pasuje do wielu warzyw, szczególnie tych, które dobrze znoszą duszenie, pieczenie lub smażenie. Najlepiej sprawdza się z ziemniakami, kalafiorem, dynią, marchewką, batatami, bakłażanem, cukinią, papryką, groszkiem i szpinakiem.
Warzywa z garam masalą można przygotować na patelni, w piekarniku albo w sosie. Najlepszy efekt daje podsmażenie cebuli, czosnku i imbiru, a następnie dodanie warzyw oraz przypraw. Garam masalę można dodać pod koniec, aby aromat był mocniejszy.
Dobre połączenia warzyw z garam masalą:
- ziemniaki, kalafior, kurkuma i kumin
- dynia, mleko kokosowe, imbir i chili
- szpinak, czosnek, jogurt i garam masala
- marchewka, soczewica, pomidory i kolendra
- bakłażan, ciecierzyca, czosnek i papryka
Garam masala do ziemniaków
Ziemniaki bardzo dobrze smakują z garam masalą, szczególnie w wersji indyjskiej. Przyprawa nadaje im ciepły, korzenny smak i dobrze łączy się z kurkumą, kuminem, chili i czosnkiem.
Garam masalę można dodać do ziemniaków pieczonych, smażonych, duszonych, curry ziemniaczanego albo farszu do pierogów i samosów. Dobrze sprawdza się też w połączeniu z kalafiorem, tworząc danie inspirowane aloo gobi.
Do ziemniaków po indyjsku pasują:
- garam masala
- kurkuma
- kumin
- czosnek
- imbir
- chili
- świeża kolendra
- sok z cytryny
Ziemniaki z garam masalą dobrze podawać z jogurtem, ryżem, chlebkiem naan albo sałatką z ogórkiem.
Garam masala do ryżu
Garam masala pasuje do ryżu, szczególnie jeśli przygotowujesz ryż po indyjsku, pilaw, biryani albo ryż jako dodatek do curry. Nadaje mu aromatu i sprawia, że zwykły ryż staje się bardziej wyrazisty.
Najlepiej dodać garam masalę w małej ilości, ponieważ ma intensywny aromat. Można połączyć ją z kurkumą, kuminem, kardamonem, cynamonem, goździkami i podsmażoną cebulą.
Ryż z garam masalą dobrze smakuje z:
- kurczakiem curry
- warzywami duszonymi
- ciecierzycą
- soczewicą
- jogurtem
- świeżą kolendrą
- migdałami lub nerkowcami
Do ryżu wystarczy mała szczypta lub pół łyżeczki przyprawy na większą porcję.
Garam masala do zup
Garam masala dobrze pasuje do zup rozgrzewających, kremowych i warzywnych. Szczególnie dobrze sprawdza się w zupie z soczewicy, dyni, marchewki, pomidorów, batatów, ciecierzycy i kalafiora.
Dodaje zupie głębi i sprawia, że staje się bardziej aromatyczna. Najlepiej dodać ją pod koniec gotowania, a wcześniej podsmażyć cebulę, czosnek, imbir i inne przyprawy.
Najlepsze zupy z garam masalą:
- zupa z czerwonej soczewicy
- zupa krem z dyni
- zupa marchewkowa
- zupa pomidorowa po indyjsku
- zupa z ciecierzycą
- zupa z kalafiora
- zupa kokosowa z warzywami
Na końcu warto dodać cytrynę, limonkę, świeżą kolendrę albo jogurt.
Garam masala do sosów
Garam masala świetnie pasuje do sosów, zwłaszcza pomidorowych, jogurtowych i kokosowych. W sosach pomidorowych dodaje głębi i korzennego aromatu. W sosach jogurtowych nadaje orientalnej nuty. W sosach z mlekiem kokosowym tworzy kremowe, rozgrzewające curry.
Do sosów najlepiej łączyć garam masalę z czosnkiem, cebulą, imbirem, pomidorami, chili i kolendrą. Można dodać ją do sosu do kurczaka, warzyw, ryżu, tofu, pulpetów albo dań jednogarnkowych.
Dobre sosy z garam masalą:
- sos pomidorowy z cebulą i czosnkiem
- sos jogurtowy z cytryną i miętą
- sos kokosowy z curry i imbirem
- sos do kurczaka tikka masala
- sos do ciecierzycy i soczewicy
Garam masala do wołowiny
Garam masala pasuje do wołowiny, szczególnie duszonej, mielonej i przygotowywanej w aromatycznym sosie. Wołowina ma mocny smak, dlatego dobrze znosi przyprawy korzenne.
Do wołowiny warto dodać garam masalę z czosnkiem, imbirem, chili, cebulą, pomidorami i jogurtem lub bulionem. Sprawdzi się w gulaszu indyjskim, koftach, farszu, curry wołowym i marynatach.
Najlepsze połączenia do wołowiny:
- garam masala, czosnek, imbir i chili
- garam masala, pomidory, cebula i kumin
- garam masala, jogurt, pieprz i kolendra
- garam masala, papryka wędzona i sos pomidorowy
Wołowinę z garam masalą najlepiej dusić powoli, aby mięso zmiękło i przeszło aromatem przypraw.
Garam masala do jagnięciny
Jagnięcina bardzo dobrze pasuje do garam masali. Jej intensywny smak dobrze łączy się z korzennymi przyprawami, takimi jak cynamon, kardamon, goździki, kumin i pieprz.
Garam masalę można dodać do marynaty, curry, kebabów, koft, potrawek i dań z ryżem. Dobrze łączy się z jogurtem, czosnkiem, miętą, cytryną, chili i świeżą kolendrą.
Do jagnięciny warto użyć garam masali oszczędnie, ale zdecydowanie. Najlepiej połączyć ją z kwaśnym składnikiem, na przykład jogurtem lub sokiem z cytryny, który odświeży smak mięsa.
Garam masala do tofu
Garam masala bardzo dobrze sprawdza się w daniach z tofu. Tofu samo w sobie ma neutralny smak, dlatego potrzebuje wyrazistych przypraw i marynaty. Garam masala nadaje mu głębi i orientalnego charakteru.
Do marynaty do tofu można użyć:
- garam masali
- sosu sojowego
- czosnku
- imbiru
- soku z cytryny lub limonki
- oleju
- chili
Tak przyprawione tofu można smażyć, piec albo dodać do curry z warzywami i mlekiem kokosowym. Dobrze smakuje z ryżem, warzywami, ciecierzycą i świeżą kolendrą.
Garam masala do jajek
Garam masala może pasować także do jajek, jeśli chcesz przygotować je w bardziej orientalnej wersji. Wystarczy mała ilość, aby jajecznica, omlet, pasta jajeczna albo jajka w sosie pomidorowym zyskały ciekawszy aromat.
Najlepiej łączyć garam masalę z cebulą, czosnkiem, pomidorami, chili i świeżą kolendrą. Szczególnie dobrze sprawdzi się w jajkach po indyjsku albo w shakshuce z orientalną nutą.
Do jajek warto dodawać garam masalę bardzo ostrożnie, bo ich smak jest delikatny. Wystarczy mała szczypta na porcję.
Garam masala do mleka kokosowego
Mleko kokosowe bardzo dobrze łączy się z garam masalą. Kremowa, lekko słodkawa baza łagodzi intensywność przypraw i tworzy idealne tło do curry, zup i potrawek.
Do mleka kokosowego warto dodać także curry, kurkumę, imbir, czosnek, chili i sok z limonki. Taki sos pasuje do kurczaka, warzyw, tofu, soczewicy, ciecierzycy i ryżu.
Najlepsze dania z garam masalą i mlekiem kokosowym:
- curry z kurczakiem
- curry z ciecierzycą
- zupa z dyni
- zupa z czerwonej soczewicy
- tofu w sosie kokosowym
- warzywa z ryżem
- curry z kalafiorem
Kiedy dodawać garam masalę?
Garam masalę najlepiej dodawać pod koniec gotowania albo w końcowej fazie przygotowywania potrawy. Dzięki temu zachowuje intensywny aromat. Jeśli dodasz ją zbyt wcześnie i będziesz długo gotować, jej smak może stać się mniej wyraźny.
Inne przyprawy, takie jak kumin, kolendra mielona, kurkuma, chili czy curry, można podsmażyć wcześniej na tłuszczu z cebulą, czosnkiem i imbirem. Garam masalę warto dodać później, kiedy sos, curry lub zupa są już prawie gotowe.
Wyjątkiem są marynaty. Jeśli używasz garam masali do mięsa, tofu lub warzyw, można dodać ją od razu do marynaty, aby składniki dobrze przeszły aromatem.
Ile garam masali dodać do potrawy?
Garam masala jest intensywna, dlatego warto dodawać ją stopniowo. Do większości domowych dań wystarczy od 1/2 do 1 łyżeczki na porcję dla kilku osób. Do większego garnka curry, zupy lub gulaszu można dodać 1 lub 2 łyżeczki, ale najlepiej robić to etapami.
Przykładowe ilości:
- do jednej porcji jajecznicy – mała szczypta
- do marynaty do kurczaka – 1 łyżeczka
- do garnka curry – 1 lub 2 łyżeczki
- do zupy z soczewicy – 1 łyżeczka
- do ryżu – 1/2 łyżeczki
- do warzyw pieczonych – 1 łyżeczka
Jeśli mieszanka ma dużo cynamonu, goździków lub kardamonu, lepiej użyć jej mniej, bo może zdominować danie.
Z czym łączyć garam masalę?
Garam masala najlepiej łączy się z przyprawami i dodatkami, które podkreślają jej korzenny charakter albo dodają świeżości. W kuchni indyjskiej często występuje razem z czosnkiem, imbirem, cebulą, chili, kurkumą, kuminem i kolendrą mieloną.
Najlepsze połączenia z garam masalą:
- czosnek i imbir – baza do curry i marynat
- cebula i pomidory – podstawa sosów indyjskich
- kurkuma i kumin – głębszy smak dań z warzywami
- chili – pikantny charakter
- mleko kokosowe – kremowość i łagodność
- jogurt naturalny – marynaty i sosy
- cytryna lub limonka – świeżość na końcu
- świeża kolendra – ziołowe wykończenie
- masło lub klarowane masło – głębszy, pełniejszy smak
Czy garam masala jest ostra?
Garam masala nie musi być ostra, ale może mieć lekko pikantny charakter. Jej „rozgrzewający” smak pochodzi głównie z przypraw korzennych, takich jak pieprz, cynamon, goździki, kardamon i kumin. Jeśli mieszanka zawiera chili, będzie ostrzejsza.
Warto odróżnić garam masalę od curry. Curry często ma bardziej żółty kolor i łagodniejszy, bardziej przyprawowy smak dzięki kurkumie. Garam masala jest zwykle ciemniejsza, bardziej korzenna i intensywna.
Jeśli chcesz łagodniejsze danie, dodaj garam masalę w małej ilości i połącz ją z jogurtem, mlekiem kokosowym albo pomidorami.
Czym zastąpić garam masalę?
Jeśli nie masz garam masali, możesz przygotować prosty zamiennik z przypraw, które często są dostępne w domowej kuchni. Nie będzie identyczny, ale nada potrawie podobny, ciepły i korzenny charakter.
Prosty zamiennik garam masali:
- 1 łyżeczka kuminu
- 1 łyżeczka kolendry mielonej
- 1/2 łyżeczki pieprzu
- 1/3 łyżeczki cynamonu
- szczypta kardamonu
- szczypta goździków
- szczypta gałki muszkatołowej
Można też użyć curry, ale smak będzie inny. Curry jest zwykle łagodniejsze i bardziej żółte od kurkumy, a garam masala bardziej korzenna i głęboka.
Jak zrobić domową garam masalę?
Domowa garam masala jest bardzo aromatyczna, zwłaszcza jeśli przyprawy zostaną lekko podprażone i zmielone tuż przed użyciem. Można przygotować większą porcję i przechowywać ją w szczelnym słoiczku.
Prosty skład domowej garam masali:
- 2 łyżeczki kuminu
- 2 łyżeczki kolendry ziarnistej lub mielonej
- 1 łyżeczka pieprzu czarnego
- 1 łyżeczka kardamonu
- 1/2 łyżeczki cynamonu
- 1/2 łyżeczki goździków
- 1/2 łyżeczki gałki muszkatołowej
- opcjonalnie 1/2 łyżeczki mielonego imbiru
- opcjonalnie szczypta chili
Jeśli używasz przypraw w ziarnach, warto podprażyć je krótko na suchej patelni, ostudzić i zmielić. Dzięki temu mieszanka będzie bardziej aromatyczna.
Garam masala a curry – czym się różnią?
Garam masala i curry często są mylone, ale to nie to samo. Curry to mieszanka, która zwykle zawiera kurkumę, kumin, kolendrę, imbir, chili i inne przyprawy. Ma często żółty kolor i bardziej uniwersalny smak. Garam masala jest zwykle bardziej korzenna, ciemniejsza i intensywniejsza.
Curry często dodaje się wcześniej, podczas podsmażania cebuli, czosnku i imbiru. Garam masalę częściej dodaje się pod koniec gotowania, aby zachować jej aromat.
W wielu daniach można używać obu przypraw razem. Curry buduje bazę smaku, a garam masala dodaje końcowej głębi.
Czego nie doprawiać garam masalą w nadmiarze?
Garam masala jest przyprawą intensywną, dlatego nie warto dodawać jej zbyt dużo do potraw delikatnych. Może łatwo zdominować smak ryby, jajek, lekkich sosów, świeżych sałatek i delikatnych warzyw.
Szczególnie ostrożnie trzeba używać jej w daniach z dużą ilością sera, śmietany, koperku, ziół śródziemnomorskich albo bardzo delikatnych składników. Nie oznacza to, że nie pasuje wcale, ale powinna być tylko tłem.
Najczęstsze błędy to dodanie zbyt dużej ilości garam masali, gotowanie jej zbyt długo albo łączenie z wieloma intensywnymi przyprawami naraz. Lepiej dodać mniej i doprawić na końcu.
Najlepsze połączenia z garam masalą
- Kurczak curry – garam masala, czosnek, imbir, kurkuma, jogurt i pomidory.
- Dal z soczewicy – garam masala, kumin, kurkuma, imbir, chili i świeża kolendra.
- Ciecierzyca po indyjsku – garam masala, czosnek, cebula, pomidory, chili i kumin.
- Warzywa curry – garam masala, curry, kurkuma, mleko kokosowe, czosnek i limonka.
- Ryż indyjski – garam masala, kumin, kurkuma, cebula, kardamon i kolendra.
- Ziemniaki po indyjsku – garam masala, kurkuma, kumin, czosnek, chili i cytryna.
- Wołowina duszona – garam masala, czosnek, imbir, cebula, pomidory i chili.
- Jagnięcina – garam masala, jogurt, czosnek, mięta, cytryna i pieprz.
- Tofu orientalne – garam masala, sos sojowy, czosnek, imbir, chili i limonka.
- Zupa z dyni – garam masala, imbir, mleko kokosowe, chili i sok z limonki.
Podsumowanie
Garam masala – do czego pasuje? Najlepiej sprawdza się do curry, kurczaka, soczewicy, ciecierzycy, wołowiny, jagnięciny, warzyw, ziemniaków, ryżu, zup, sosów, tofu, dań z mlekiem kokosowym i marynat. To mieszanka przypraw, która nadaje potrawom ciepły, korzenny, indyjski aromat.
Do kurczaka warto połączyć ją z jogurtem, czosnkiem, imbirem i cytryną. Do soczewicy najlepiej pasuje z kurkumą, kuminem i chili. Do warzyw dobrze sprawdzi się z mlekiem kokosowym, czosnkiem i kolendrą. Do ryżu wystarczy mała ilość, aby nadać mu aromatu.
Najważniejsze jest używanie garam masali z umiarem. To przyprawa intensywna, dlatego najlepiej dodawać ją stopniowo, często pod koniec gotowania. Dzięki temu dania będą aromatyczne, rozgrzewające i pełne głębi, ale nie przesadnie korzenne.
